१. पार्श्वभूमी: २०२६ मधील अतिवृष्टी व पीक नुकसान स्थिती
सन २०२६ च्या खरीप हंगामात मराठवाडा, विदर्भ आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये परतीच्या व अतिवृष्टीच्या पावसाने सोयाबीन, कापूस, तूर आणि बाजरी पिकांचे ३३ टक्क्यांपेक्षा जास्त नुकसान झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल व आपत्ती व्यवस्थापन विभागाने विशेष नुकसान भरपाई पॅकेज जाहीर केले असून ई-पंचनामे (e-Panchanama) युद्धपातळीवर पूर्ण करण्याचे आदेश जिल्हाधिकाऱ्यांना देण्यात आले आहेत.
२. एनडीआरएफ (NDRF) पेक्षा दुप्पट दराने वाढीव आर्थिक सहाय्य
शासनाने पूर्वीच्या २ हेक्टर मर्यादेऐवजी आता ३ हेक्टरपर्यंत बाधित शेतकऱ्यांना भरपाई देण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे:
- जिरायत (कोरडवाहू) पिके: ₹१३,६०० प्रति हेक्टर (पूर्वी ₹८,५०० होती).
- बागायत (ओलिताखालील) पिके: ₹२७,००० प्रति हेक्टर (पूर्वी ₹१७,००० होती).
- बहुवार्षिक फळबागा (उदा. संत्रा, मोसंबी, डाळिंब): ₹३६,००० प्रति हेक्टर (पूर्वी ₹२२,५०० होती).
३. प्रधानमंत्री पीक विमा योजना (PMFBY) २५% अग्रिम रक्कम
अधिसूचित महसूल मंडळामध्ये सलग २१ दिवस पावसाचा खंड पडल्यास किंवा अतिवृष्टीमुळे पिकांचे प्रत्यक्ष नुकसान झाल्यास पीक विमा कंपन्यांनी पात्र शेतकऱ्यांना २५ टक्के आगाऊ भरपाई (Advance Claim) देणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. उर्वरित भरपाई पीक कापणी प्रयोगानंतर (CCE) खात्यावर जमा केली जाईल.
४. ई-पंचनामा (e-Panchanama) तपासणी व महाडीबीटी जमा प्रक्रिया
तलाठी, कृषी सहाय्यक आणि ग्रामसेवक यांच्या संयुक्त पथकाद्वारे मोबाईल ॲपवरून जिओ-टॅगिंगसह ई-पंचनामे केले जात आहेत. शेतकऱ्यांनी आपला आधार क्रमांक बँकेशी आणि ७/१२ शी संलग्न (Aadhaar Seeded) ठेवणे आवश्यक आहे, कारण सर्व रक्कम थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे बँक खात्यात वर्ग करण्यात येत आहे.
महत्त्वाच्या अधिकृत लिंक्स व संपर्क
- महाराष्ट्र कृषी विभाग अधिकृत पोर्टल ↗
- प्रधानमंत्री पीक विमा राष्ट्रीय पोर्टल (PMFBY) ↗
- आपले सरकार महाडीबीटी शेतकरी पोर्टल ↗
- किसान कॉल सेंटर टोल-फ्री क्रमांक: 1800-180-1551