१. ऊसतोडणी व वाहतूक समन्वय सेवा स्वरूप
महाराष्ट्रात ऑक्टोबर ते एप्रिल दरम्यान २०० पेक्षा जास्त सहकारी व खाजगी साखर कारखान्यांचा गळीत हंगाम चालतो. यासाठी मराठवाडा, बीड, उस्मानाबाद व जळगाव येथून लाखो ऊसतोड मजूर पश्चिम महाराष्ट्रातील कोल्हापूर, सांगली, सातारा, पुणे, सोलापूर आणि अहमदनगर जिल्ह्यात स्थलांतरित होतात. शेती सहाय्य प्लॅटफॉर्म अधिकृत साखर कारखाने, तोडणी वाहतूक कंत्राटदार (मुकादम) आणि ट्रॅक्टर ऊस वाहतूकदारांना पारदर्शकपणे जोडतो.
२. अधिकृत तोडणी व वाहतूक दर आणि अग्रिम (T&T Contract Structure)
| ऊसतोडणी दर (प्रति टन) | ₹ ३०० ते ₹ ३५० / टन (शासनमान्य दर) |
| ट्रॅक्टर वाहतूक दर (प्रति किलोमीटर) | ₹ १५ ते ₹ २२ / टन प्रति किमी |
| मुकादम उचल / अग्रिम सुरक्षा | साखर कारखाना अधिकृत बँक गॅरंटी करार |
| गोपीनाथ मुंडे ऊसतोड कामगार कल्याण महामंडळ | अपघात विमा, मुलांचे शिक्षण व आरोग्य तपासणी लाभ |
३. कारखाने व बागायतदारांसाठी समन्वय मार्गदर्शक
- ऊसतोड टोळ्या बुक करताना मुकादमाची अधिकृत आधार पडताळणी व मागील वर्षांचा अनुभव तपासावा.
- तोडणी कराराची प्रत स्थानिक साखर कारखाना कृषी विभागाकडे नोंदणीकृत असावी.
- ट्रॅक्टर डबल ट्रॉली ऊस वाहतुकीसाठी योग्य हायड्रॉलिक जोडणी व रिफ्लेक्टर्स अनिवार्य असावेत.
४. ऊसतोड कामगार कल्याण मंडळ व शासकीय सुरक्षा योजना
महाराष्ट्र शासनाच्या लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे ऊसतोड कामगार कल्याण महामंडळामार्फत कामगारांना खालील कायदेशीर संरक्षण व सहाय्य दिले जाते:
- अपघात विमा संरक्षण: कामावर असताना दुखापत झाल्यास किंवा अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹५ लाखांपर्यंत विमा भरपाई थेट वारसाच्या बँक खात्यावर.
- संत भगवानबाबा वसतिगृह योजना: ऊसतोड कामगारांच्या मुला-मुलींच्या शिक्षणात खंड पडू नये म्हणून तालुका पातळीवर मोफत निवासी वसतिगृहे.
- फिरते दवाखाने (Mobile Clinics): साखर कारखान्यांच्या कार्यक्षेत्रात ऊसतोड मजुरांच्या पाड्यांवर मोफत औषधोपचार व गर्भवती महिलांची आरोग्य तपासणी.
❓ ऊसतोड मजूर व वाहतूक कंत्राट FAQ
उत्तर: शेती सहाय्य पोर्टलवर मुकादम आपली टोळी (कोयता संख्या), ट्रॅक्टर संख्या आणि मागील हंगामाचा अनुभव नोंदवून साखर कारखान्यांशी थेट करार करू शकतात.
उत्तर: अधिकृत तोडणी वाहतूक (T&T) करारावर स्वाक्षरी केल्यानंतर कारखान्याच्या कृषी विभागामार्फत थेट बँक खात्यावर ठरलेल्या हप्त्यांमध्ये अग्रिम रक्कम वितरित केली जाते.
उत्तर: होय, गुऱ्हाळघर चालक किंवा ज्या शेतकऱ्यांना थेट उसाचा रस किंवा गूळ उत्पादनासाठी तोडणी हवी आहे, ते स्थानिक मुकादमांशी संपर्क करून दैनिक किंवा टनेज हिशोबाने टोळी बुक करू शकतात.